FAQ

Kiedy Polska przystąpiła do ESA?

W lipcu 2012 roku Rada ESA (w skład której wchodzą wszystkie państwa członkowskie) jednomyślnie zaakceptowała przystąpienie Polski do Agencji. W czasie oficjalnej uroczystości 13 września 2012 r. w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, dokonano wymiany podpisanych dokumentów akcesyjnych. Stronę polską reprezentował wówczas wicepremier, minister gospodarki Waldemar Pawlak, a Agencję ESA jej Dyrektor Generalny Jean-Jacques Dordain. Ostatnim krokiem do pełnego członkostwa Polski w ESA była ratyfikacja umowy przez polski Parlament i Prezydenta RP, co nastąpiło w listopadzie 2012 roku.

Co Polsce daje członkostwo w ESA?

Przystąpienie Polski do ESA umożliwia realizację programów Agencji z wykorzystaniem jej wiedzy i infrastruktury. Zaangażowanie środowiska naukowo–przemysłowego jest szczególnie ważne w celu wykorzystania środków wnoszonych przez RP do Agencji. Podstawową zasadą polityki przemysłowej ESA jest zlecanie zadań, o ile to tylko możliwe, przemysłowi europejskiemu oraz takie rozdzielanie kontraktów, aby do przedsiębiorstw danego państwa trafiały kontrakty o wartości zbliżonej do jego wkładu do budżetu ESA. Członkostwo w Agencji daje nam większe możliwości współpracy w ramach partnerstw (konsorcjów) i umów bilateralnych. W Polsce rośnie zapotrzebowanie na produkty i usługi wykorzystujące techniki satelitarne, co jest również magnesem dla inwestycji zagranicznych w tym obszarze.

Kto najbardziej skorzysta z tego członkostwa?

Skorzysta na tym przede wszystkim polska gospodarka, firmy i instytuty badawcze oraz polscy innowatorzy, którzy tworzą wynalazki stosowane w przemyśle kosmicznym. Dzięki współpracy z ESA polscy przedsiębiorcy i naukowcy otrzymają zarówno wsparcie finansowe, jak i dostęp do infrastruktury ESA. Pomoże im to stać się ważnymi i rozpoznawalnymi partnerami w europejskich programach kosmicznych.

W rezultacie zaangażowanie Polski w ESA może znacznie poprawić jakość życia polskiego społeczeństwa. Codziennie nieświadomie korzystamy z urządzeń i aplikacji wytworzonych przez sektor kosmiczny. Używamy ich, gdy robimy zakupy, wykonujemy różne prace domowe, prowadzimy samochód czy przeglądamy Internet. Technologie kosmiczne wykorzystujemy przede wszystkim do łączności, obserwacji i nawigacji. Niezbędne są m.in. dla lotnictwa, wojska, kolei czy żeglugi. Dzięki nim możliwa jest m.in. prognoza pogody, czy obserwowanie zmian klimatu, a także monitorowanie lądów, poziomu wód, czy zasobów naturalnych.

Jaki wpływ na codzienne życie mieszkańców Europy mają technologie kosmiczne?

Mają one zasadnicze znaczenie. Już dziś nie wyobrażamy sobie, jak moglibyśmy się bez nich obejść. Niektóre z wynalazków kosmicznych weszły na stale do naszego życia i często nie uświadamiamy sobie, że są one efektem pracy właśnie sektora kosmicznego. Dzięki satelitom korzystamy np. z telewizji satelitarnej czy nawigacji samochodowej (póki co GPS, ale Europa już pracuje nad własnym, niezależnym rozwiązaniem – GALILEO).

Gdyby wszystkie satelity nagle przestały działać np. zamiast nawigacji satelitarnej w samochodzie, telefonie, tablecie etc. musielibyśmy wrócić do korzystania z map papierowych. O wiele mniej dokładne i wiarygodne byłyby również codzienne prognozy pogody. Zamiast na satelitarnej obserwacji ruchu olbrzymich mas powietrza, chmur, temperatury itp. opierałyby się one jedynie na danych z lokalnych czujników. Musielibyśmy też w ogóle zapomnieć o oglądaniu telewizji satelitarnej.

Nasze życie i zdrowie w dużej mierze wspierane jest przez kosmiczne wynalazki, jak choćby Elektrokardiografia (EKG). To urządzenie obecnie powszechnie wykorzystywane w medycynie powstało dla monitorowania parametrów życiowych amerykańskich astronautów. Pozwala ono przede wszystkim rozpoznać choroby serca, dzięki czemu odpowiednio wcześnie i skutecznie je leczyć.

Techniki satelitarne znajdują swoje zastosowaniejuż niemal w każdej dziedzinie życia stale podnosząc jego standard.

Jakie korzyści z naszego członkostwa w ESA będzie miał polski sektor kosmiczny?

Przede wszystkim polski sektor kosmiczny będzie mógł znacznie szybciej się rozwiać. Polscy przedsiębiorcy i naukowcy będą mogli korzystać z doświadczenia i wiedzy innych krajów,  infrastruktury ESA, a także uczestniczyć w przełomowych projektach.

Członkostwo Polski w ESA przyniesie wymierne korzyści rodzimym przedsiębiorcom, którzy będą mogli nawiązać kontakty z nowymi partnerami, rozwijać technologie, podnosić ich jakość, aby sprostać oczekiwaniom wymagających klientów biznesowych na świecie.

Nasi przedsiębiorcy potrzebują wsparcia finansowego, aby móc inwestować w dodatkowy sprzęt, urządzenia do produkcji i nowe linie technologiczne, a także tworzyć nowe miejsca pracy. To wszystko może zapewnić realizacja polskich projektów w ramach programów ESA.

Współpraca z Agencją z pewnością zwiększy konkurencyjność polskiego przemysłu kosmicznego, pomoże go rozwinąć, a w konsekwencji czerpać zyski finansowe ze wzrostu eksportu i obrotów handlowych.

Dzięki współpracy w międzynarodowym środowisku także polscy naukowcy będą mogli dzielić się doświadczeniami. ESA zapewnia im możliwość współpracy naukowo-badawczej z nowymi partnerami zza granicy, zdobycie know-how i dostęp do nowoczesnych technologii oraz ogromnych zasobów danych naukowych. Będą także pracować nad wynalazkami, które mogą być następnie wykorzystane w produkcji przemysłowej.

Czy powinniśmy inwestować w kosmos?

Jak najbardziej. Działalność kosmiczna jest, pod względem gospodarczym, bardzo ważnym narzędziem wspierania innowacji, rozwoju przemysłu i podwyższania sprawności instytucji państwowych. Sektor kosmiczny, stanowiący jedną z najnowocześniejszych i najbardziej zaawansowanych technologicznie gałęzi przemysłu, ma rosnące znaczenie dla gospodarki europejskiej i światowej. W 2012 r. globalne przychody sektora kosmicznego osiągnęły 304,31 mld dolarów, co pomimo kryzysu finansowego oznaczało wzrost szósty kolejny rok z rzędu (o 37% od 2007 r.).

Ponadto udział polskich firm i jednostek naukowo-badawczych w programach i projektach kosmicznych realizowanych przez ESA oraz Unię Europejską umożliwia nawiązywanie kontaktów i współpracy z zagranicznymi partnerami, transfer zaawansowanych technologii oraz opracowanie i wdrażanie w gospodarce nowych, innowacyjnych rozwiązań opartych na technikach satelitarnych.

Więcej informacji: tutaj

Dlaczego Polska powinna inwestować w przemysł kosmiczny?

Ponieważ to bardzo dochodowy biznes. Wprawdzie Polska nie ma szans stać się potęgą kosmiczną, podbić Marsa czy Księżyca, ale może znakomicie wyspecjalizować się w bardzo opłacalnym badaniu i przede wszystkim wykorzystywaniu przestrzeni kosmicznej. Ułatwi to Polsce zarabianie na przemyśle kosmicznym, choćby poprzez odzyskanie pieniędzy, które nasz kraj wpłaca do budżetu Unii Europejskiej i które również przed naszym przystąpieniem do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) przeznaczane były na finansowanie europejskich technologii kosmicznych.

Polska przystąpiła do ESA w 2012 roku i od tego czasu wpłaca do kasy agencji około 30 mln euro rocznie. Jak obliczyła ESA, każde 1 euro zainwestowane w działalność kosmiczną zwraca się przemysłowi danego kraju w postaci 0,84 – 5,5 euro.

W tej chwili – aż do 2017 roku – Polska traktowana jest w ESA na preferencyjnych warunkach. Ma więc czas na to, by uporządkować swoje działania w ramach przemysłu kosmicznego i wykształcić większą grupę polskich inżynierów zdolnych budować satelity czy instrumenty satelitarne.

Wykorzystując unijne pieniądze, czerpiąc korzyści ze współpracy z ESA i rozwijając własny przemysł kosmiczny, nasz kraj będzie jeszcze bardziej atrakcyjny dla obcego kapitału, który chętnie inwestuje w przemysł kosmiczny, ponieważ  ma on jedną z najwyższych stóp zwrotu ze wszystkich sektorów gospodarki.

Czy Polska ma wystarczający potencjał, żeby konkurować z innymi krajami o wiele bardziej doświadczonymi w sektorze kosmicznym?

Jak najbardziej. Polski potencjał to przede wszystkim kapitał ludzki, wysoko wykwalifikowana kadra inżynierska, młodzi i zdolni studenci kierunków technicznych (informatyka, mechatronika, elektronika), a także dorobek naukowy instytutów badawczo-rozwojowych, który może być przedmiotem transferu technologii do przedsiębiorstw.

Polski sektor kosmiczny jest bardzo zaangażowany i dąży do rozwoju. Wiosną 2013 r. ogłoszony został pierwszy konkurs, w którym polskie przedsiębiorstwa i instytuty złożyły łącznie 73 projekty. Spośród nich 35 po szczegółowej analizie i ewaluacji, dokonanej przez administrację polską i ESA – zakwalifikowano do wdrożenia. W tej grupie 69%, to projekty realizowane przez przedstawicieli przemysłu. Ich wartość, to prawie 6 mln euro. ESA bardzo pozytywnie oceniła polski potencjał przemysłowy. Na portalu EMITS jest obecnie zarejestrowanych ponad 145 podmiotów z naszego kraju, w tym 96 firm.

Polska bardzo aktywnie uczestniczy tez w misjach ESA. Na przykład część najważniejszych narzędzi, jakie niesie sonda Rosetta wybudzona w styczniu 2014 r. przygotowali Polacy. Nasz instrument kosmiczny - MUPUS (MUlti PUrpose Sensor for surface and subsurface science) - wielozadaniowy przyrząd do pomiarów własności fizycznych jądra komety  - powstał w Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk.

W Polsce opracowano oraz wytworzono także czujnik do pomiaru temperatury i przewodnictwa cieplnego Sensor THP (Thermal Properties). Został on zamontowany na pokładzie lądownika Huygens, który w styczniu 2005 roku wylądował na powierzchni Tytana – księżyca Saturna. Pomiary wykonane przez czujnik pozwoliły na poznanie właściwości powierzchni tego ciała niebieskiego.

Polscy inżynierowie opracowali również system zasilania (Power Supply Unit) oraz skaner służący do wyznaczania kierunku pomiaru (Pointing System) dla Planetarnego Spektrometru Fourierowskiego (PFS). Zadaniem spektrometru jest analiza widma promieniowania odbitego i emitowanego przez powierzchnię i atmosferę Marsaw ramach misji Mars Express Jedną z najbardziej spektakularnych misji planetarnych ostatnich lat jest misja Mars Science Laboratory. Robot planetarny Curiosity, badający od 2012 roku powierzchnię Marsa, wyposażony jest w szereg instrumentów naukowych. Jednym z nich jest przestrajalny spektrometr laserowy, w skład którego wchodzą zaprojektowane i wyprodukowane przez polska firmę niechłodzone detektory podczerwieni MCT. Zadaniem spektrometru jest zbieranie informacji o środowisku panującym na powierzchni Marsa.

Jakie sukcesy ma polski sektor kosmiczny?

Wspólnie z Agencją zrealizowaliśmy już 45 projektów w ramach programu przedakcesyjnego PECS w ciągu trzech konkursów. Łączny budżet to ok. 11 mln euro.

Polska osiąga również bardzo dobre wyniki jeśli chodzi o wykorzystanie funduszy unijnych na projekty kosmiczne w ramach tzw. szóstego i siódmego Ramowego Programu Unii Europejskiej. Jesteśmy na porównywalnym poziomie ze Szwecją i Austrią, a przed wieloma innymi krajami UE.

Mamy też w naszym kraju prężnie działające Centrum Badan Kosmicznych PAN. Od momentu powołania Centrum w roku 1977, grupy badawcze i inżynierskie instytutu stworzyły instrumenty i uczestniczyły w eksperymentach ponad 50 misji kosmicznych. Centrum brało udział  m.in. w ważnych przedsięwzięciach kosmicznych, takich jak: misje Cassini-Huygens, Mars-Express, Venus-Express INTEGRAL, Rosetta, Herschel i Bepi-Colombo Europejskiej Agencji Kosmicznej, misje KORONAS-F, KORONAS-I, KORONAS-FOTON i Phobos-Grunt Rosyjskiej Agencji Kosmicznej, czy też misje DEMETER i TARANIS Francuskiej Agencji Kosmicznej.

Jaka jest nasza składka i na co jest wydawana?

W listopadzie 2012 roku Polska stała się dwudziestym państwem członkowskim Europejskiej Agencji Kosmicznej, wpłacającym składkę o wartości około 30 milionów euro rocznie.

Przez pierwsze 5 lat naszego członkostwa w Europejskiej Agencji Kosmicznej (a więc do końca 2017 r.) polskie podmioty będą objęte specjalnym programem wsparcia, którego celem jest dostosowanie ich możliwości do udziału w programach i projektach ESA. Część środków pochodząca z polskiej składki członkowskiej do ESA (45% rocznej składki obowiązkowej) będzie przeznaczana wyłącznie na kontrakty dla krajowych firm i instytutów naukowo-badawczych. O pozostałą część polskiej składki przedsiębiorstwa mogą się ubiegać zgodnie z ogólnymi zasadami i procedurami przetargowymi ESA.

Więcej informacji: Procedura przetargowa ESA

Jakie polskie technologie są wykorzystywane w światowym przemyśle kosmicznym?

W Polsce opracowano oraz wytworzono m.in. czujnik do pomiaru temperatury i przewodnictwa cieplnego Sensor THP (Thermal Properties). Został on zamontowany na pokładzie lądownika Huygens, który w styczniu 2005 roku wylądował na powierzchni Tytana – księżyca Saturna. Pomiary wykonane przez czujnik pozwoliły na poznanie właściwości powierzchni tego ciała niebieskiego.

Polscy inżynierowie opracowali również m.in. system zasilania (Power Supply Unit) oraz skaner służący do wyznaczania kierunku pomiaru (Pointing System) dla Planetarnego Spektrometru Fourierowskiego (PFS). Zadaniem spektrometru jest analiza widma promieniowania odbitego i emitowanego przez powierzchnię i atmosferę Marsa w ramach misji Mars Express

Polska bardzo aktywnie uczestniczy też w misjach ESA. Na przykład część najważniejszych narzędzi sondy Rosetta przygotowali Polacy. Nasz instrument kosmiczny - MUPUS (MUlti PUrpose Sensor for surface and subsurface science) - wielozadaniowy przyrząd do pomiarów własności fizycznych jądra komety - powstał w Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk.

W ramach polsko-kanadyjsko-austriackiego programu BRIght Target Explorer (BRITE) powstały dwa pierwsze polskie satelity naukowe, nazwane Lem i Heweliusz.

W Polsce projektuje i buduje się również precyzyjne odbiorniki czasu, które pozwalają na porównywanie sygnałów satelitów nawigacyjnych, a następnie wyznaczenie różnicy wskazań ich zegarów. Z rozwiązań Piktime Systems korzysta laboratorium czasu głównej naziemnej stacji kontrolnej europejskiego systemu nawigacji satelitarnej Galileo we Włoszech (Galileo Control Centre, Precise Time Facility).

Mamy także spore sukcesy w nawigacji drogowej. Polski system nawigacji satelitarnej Automapa zyskał dużą popularność dzięki integracji różnych technik satelitarnych. System wykorzystuje mapy, które są regularnie aktualizowane poprzez wykrywanie nowych budowli na zdjęciach satelitarnych.

Chcesz wiedzieć więcej? Czytaj: Polski sektor kosmiczny

Kto prowadzi politykę kosmiczną w Polsce?

Koordynatorem działań w obszarze polskiej polityki kosmicznej jest Ministerstwo Gospodarki. Resort reprezentuje Polskę w Europejskiej Agencji Kosmicznej i w instytucjach Unii Europejskiej.

Najważniejsze decyzje wpływające na rozwój polskiego sektora kosmicznego podejmuje Międzyresortowy Zespół do spraw Polityki Kosmicznej w Polsce powołany w listopadzie 2012 r. przez Prezesa Rady Ministrów. Przewodniczącą Zespołu jest  podsekretarz stanu  w Ministerstwie Gospodarki Grażyna Henclewska. W skład Zespołu wchodzą sekretarze i podsekretarze stanu z resortów: Administracji i Cyfryzacji, Edukacji Narodowej, Finansów, Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Obrony Narodowej, Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Spraw Wewnętrznych, Spraw Zagranicznych, Środowiska oraz Infrastruktury i Rozwoju. Członkiem Zespołu jest również wiceprezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), którego zadaniem jest wspieranie przedsiębiorczości i rozwoju sektora kosmicznego. Zespół koordynuje działania administracji rządowej w obszarze działalności kosmicznej i podejmuje kluczowe decyzje, w tym o charakterze finansowym.

Działania legislacyjne (związane z działalnością kosmiczną) na poziomie Sejmu i Senatu - podejmuje Zespół Parlamentarny ds. Przestrzeni Kosmicznej. Przedstawiciel Zespołu Parlamentarnego pełni funkcję polskiego delegata do Europejskiej Międzyparlamentarnej Konferencji ds. Przestrzeni Kosmicznej (EISC). W 2012 roku Zespół był gospodarzem i organizatorem Konferencji EISC w Polsce.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)pełni rolę punktukontaktowego dla przedsiębiorców zainteresowanych działalnością kosmiczną w Polsce.

Kto podejmuje decyzje w ESA?

Najważniejszym organem jest Rada ESA, składająca się z przedstawicieli państw członkowskich, która decyduje o podstawowych kierunkach działalności i polityce Agencji. Każdy kraj członkowski jest reprezentowany w Radzie i ma jeden głos. Co dwa, trzy lata Rada gromadzi się na poziomie ministerialnym (“Rada Ministerialna”), żeby podjąć kluczowe decyzje dotyczące nowych programów i kontynuacji już rozpoczętych oraz wieloletnich zobowiązań finansowych. Bieżącą działalność ESA nadzoruje dyrektor generalny przy pomocy dyrektorów programowych.

Jakie podmioty mogą udzielić wsparcia firmom, które chcą rozszerzyć działalność o sektor kosmiczny, np. w zakresie udziału w szkoleniach, warsztatach, uzyskaniu dostępu do informacji?

Takie informacje dostępne są na stronach Ministerstwa Gospodarki, które koordynuje działania w obszarze polityki kosmicznej, reprezentuje Polskę w Europejskiej Agencji Kosmicznej i w instytucjach Unii Europejskiej.

Ministerstwo Gospodarki

http://www.mg.gov.pl/kosmos

e-mail: kosmos@mg.gov.pl

Zachęcamy także do kontaktu z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości, która pełni rolę punktu kontaktowego dla przedsiębiorców zainteresowanych działalnością kosmiczną w Polsce.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

http://www.tk.parp.gov.pl  

e-mail: biuro@parp.gov.pl

Czy są programy wsparcia w sektorze kosmicznym dedykowane wyłącznie dla polskich podmiotów?

Tak, program organizowany przez Zespół Zadaniowy PL-ESA (Task Force PL-ESA) w ramach procedury Polish Industry Incentive Scheme, który potrwa do 2017 r. Budżet programu to 45% obowiązkowej składki Polski do ESA, przeznaczanej wyłącznie na kontrakty dla krajowych firm i instytutów naukowo-badawczych.

Polish Industry Incentive Schemejest programem, w którym odbywające się konkursy są dedykowane wyłącznie na rynek polski. Przez pierwsze 5 lat naszego członkostwa w Europejskiej Agencji Kosmicznej (a więc do końca 2017 r.) polskie podmioty są objęte specjalnym programem wsparcia, którego celem jest dostosowanie ich możliwości do udziału w programach i projektach ESA.

Jakie formalne wymogi trzeba spełnić, aby ubiegać się o przetargi ESA w ramach programu ARTES 20 – IAP? 

Zgodnie z zasadami realizacji niektórych programów opcjonalnych ESA (GSTP, ARTES 20 – IAP, PRODEX) niezbędnym warunkiem możliwości udziału w planowanych przetargach podmiotów z danego kraju jest wcześniejsze zgłoszenie ESA przez delegację tego państwa zainteresowania konkretnym tematem, wraz z deklaracją maksymalnego udziału finansowego.

Ten tzw. Letter of Support oznacza zobowiązanie danego kraju do pokrycia określonych kosztów projektu w wypadku, gdy pochodzący z tego państwa wykonawca wygra przetarg ESA.

Ogólne opisy planowanych działań są regularnie publikowane na portalu EMITS w formie kompendiów obejmujących kolejny rok lub dwa lata. Wybrane tematy, zatwierdzone przez Komitet ds. Polityki Przemysłowej ESA, są umieszczane na EMITS jako ogłoszenia o planowanych przetargach (IITT – Intended Invitations To Tender), a następnie jako przetargi (ITT) otwarte dla państw, które zadeklarowały swoje zainteresowanie i gotowość finansowania.

Więcej informacji:

http://www.mg.gov.pl/kosmos

W jaki sposób polski rząd pomaga firmom i jednostkom naukowym rozwijającym technologie, które mogą znaleźć zastosowanie w przemyśle kosmicznym?

Pomoc oferowana polskim podmiotom (firmom, jak i jednostką naukowo-badawczym) przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (podległą Ministerstwu Gospodarki) polega przede wszystkim na organizacji szkoleń, seminariów dla podmiotów podejmujących współpracę z ESA i spotkań bilateralnych z wybranymi przedsiębiorstwami zainteresowanymi działalnością w sektorze kosmicznym. PARP prowadzi także punkt kontaktowy dla polskich przedsiębiorstw, aby ułatwić im nawiązanie kontaktów, jak również działalność informacyjno-promocyjną.

Chcąc zapewnić  jak najlepsze dostosowanie polskiego sektora kosmicznego do udziału w programach i projektach po przystąpieniu do ESA stworzono dla Polski specjalny mechanizm, który obowiązuje w okresie przejściowym, tzw. Industry Incentive Scheme. Zakłada on, że 45% polskiej składki na programy obowiązkowe będzie przeznaczane na „finansowanie działań mających na celu dostosowanie przemysłu, operatorów, środowiska naukowego i innych podmiotów do wymogów Agencji, w szczególności w zakresie działań obowiązkowych”.

W praktyce te środki finansowe pozostają w dyspozycji specjalnie stworzonego wspólnego Zespołu Zadaniowego (Task Force) złożonego z przedstawicieli Polski i ESA. Będzie on nadzorował organizowanie przetargów dostępnych wyłącznie dla polskich podmiotów, zwłaszcza w obszarach aktywności Agencji szczególnie interesujących dla Polski. Zespól będzie także podejmował inne działania, aby  zintegrować  polski przemysł z aktywnościami ESA (np. warsztaty, szkolenia itp.). Informacje o naborze wniosków są umieszczone na stronie MG, PARP oraz portalu EMITS.

Oceń to

  • Currently 3.5 out of 5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Rating: 3.3/5 (4 votes cast)

Thank you for rating!

You have already rated this page, you can only rate it once!

Your rating has been changed, thanks for rating!

Widoki

2703